Karar Verme Yetenekleri - Durumsal Farkindalik

Karar verme (Decision Making) proseslerinde dikkat edilmesi gereken hususlar arasında "Situational Awareness" Durumsal Farkindalik onemli bir yer tutar. Kisaca bahsetmek gerekirse, ozellikle kritik bir konu hakkinda karar verirken once kendi farkindaliginizi ve sonra cevrenizi (ortam, kisilerin ruh hali,duygusal durumlari vb) dikkate almaniz gerekmektedir. Duygunun en kotu yani bulasici olmasidir. Normalde yapilmayacak mantikli bir isi, FARKINDA olmadan icsel yada dissal duygusal (bilincli yada bilincaltindan gelen icgudusel) etkilerden dolayi yapabiliyor insan. Baska bir deyisle IRRASYONEL karar verebiliyor ki bu konu hayati pahasina dahi olsa bile.

Bugun tarihli milliyet gazetesindeki habere gore (linkten takip edebilirsiniz)

"Turist vizesiyle geldiği İstanbul’da fuhuş yaptığı gerekçesiyle gözaltına alınan Moldovalı hemşire Nadejda Pahsa’nın AIDS olduğunu soylemesine ragmen, icsel farkindaligini yenemeyen kisilerin buna aldirmadigini ve buna ragmen birlikte olmak istediklerini soyluyor"

Ne karar ama. Keyif simdi, acilar sonra (Bu da durumsal farkindalik gibi ayri bir konu)...Rasyonel, irrasyonel karara karsi. Sebebi, anlik duygusal baski...

Irrasyonel Satin Alma Davranisi

Genelde butun sektorlerde (genelleme yapmak NLP ilkelerine gore hatalidir!!! ve..) satin alma davranislari ile ilgili yorumlarda insanlarin tamamiyla rasyonel (mantikli) davrandiklari seklinde bir inanis vardir. Arastirmalara gore % 95 karar bilincaltinda veriliyor. Iste, ilgisiz gibi gozuken ama satin alma davranisini etkileyen bir vaka:

Yurtdisinda bir supermarkette sarap reyonunda 2 ayri sarap standi kurulmus. Fransiz ve Alman saraplari ayri ayri standlarda uzerilerinde ulke bayraklari ile teshire cıkarilmis. 2 hafta surecek deneyde ilk hafta markette Fransizca muzikler calinmis ve alisveris sonucunda % 78 Fransiz sarabi tercih edilmis. Bu tercihi yapan kisilere bu tercihin sebebi soruldugunda, o sekilde karar verdik vb cevaplar gelmis. Arastirmacilar calan muzigi hatirlatinca, musteriler muzigi hatirlamadiklarini ve etkisinin olmadigini belirtmisler.

1 hafta sonra Muzigi Almanca olarak degistirdiklerinde Alman saraplarinin tercih edilme orani % 73 olmus. Yine calan muzik etkisi irdelendiginde alinan cevap "ilk deney grubuyla ayni olmus.

Satin aldigimiz sey tatsal (sise dizayni - gorsel) duyunun agir bastigi bir nesneyken, isitsel bir etki (muzik) nasil olurda rasyonel kararlarimizi etkiler ???

Neuroscientistler bu durumu "Situational Awareness" - Durumsal Farkındaklik olarak acikliyorlar. Kararlarimizi cevremizdeki ilgisiz gibi gozuken diger faktorler de etkileyebiliyor. Burada olumsuz gibi gozuken bunun cogu zaman farkinda olmamamiz.